«Tam quốc diễn nghĩa» vượt bậc ở một chữ "nghĩa": Ba anh em Lưu, Quan, Trương kết nghĩa vườn đào; Quan Công ba lần giữ Thổ Sơn, một ngựa vượt năm ải chém sáu tướng; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Tào Tháo; Quan Vân Trường vì nghĩa tha Hoàng Hán Thăng; Trương Dực Đức vì nghĩa tha Nghiêm Nhan, v.v. Ngoài vượt bậc một chữ "nghĩa" ra, «Tam quốc diễn nghĩa» cũng biểu đạt thế nào là "trí tuệ". Trong đầy đủ tình tiết đấu trí trong «Tam quốc diễn nghĩa», lý tưởng nhất là đoạn Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào, hỏa thiêu Xích Bích. từ câu chuyện Tôn-Lưu liên hiệp kháng Tào trong Tam quốc diễn nghĩa, chúng ta mang thể thấy nghệ thuật thuyết phục của Gia Cát Lượng.
Tạo hình Gia Cát Lượng trong http://chanhkien.org Tam quốc diễn nghĩa
Tào túa đốt lương tại Ô Sào phá Viên Thiệu, sau lại uy bức Giang Nam, Kinh Châu đã đầu hàng Tào toá, vì thế kẻ địch ngăn Tào tháo bình định Giang Nam chỉ còn có Lưu Bị và Tôn Quyền. dỡ bèn phát hịch cho Tôn Quyền ở Đông Ngô: "Ta phụng mệnh vua, đánh kẻ mang tội. Cờ trỏ về nam, Lưu Tôn phải khoanh tay, dân Kinh Tương nghe thấy tin, răm rắp hàng phục. Nay thống lĩnh trăm vạn hùng binh, nghìn viên thượng tướng, muốn cộng có tướng quân họp săn ở Giang Hạ, để đánh Lưu Bị, cộng chia đất đai, giao hảo mang nhau mãi mãi. Xin đừng nghi hoặc, trả lời ngay cho". Đây chính là kế "mượn trục đường diệt Quắc" [1], trước diệt Lưu Bị, sau diệt Đông Ngô.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, trước sự truy nã bức của Tào tháo, Lưu Bị chỉ còn cách liên minh với Đông Ngô để kháng Tào, hình thành thế chân vạc. tuy nhiên khi đó Đông Ngô vẫn đang chần chừ là nên đánh hay là hàng. Cũng bởi Tào dỡ một mặt mượn danh thiên tử để hiệu lệnh chư hầu, mặt khác lấy trăm vạn hùng binh uy hiếp Giang Nam, bởi vậy nếu như kháng Tào ko thành, cơ nghiệp ba đời của Giang Đông sẽ ko cánh mà bay, vì vậy đầy đủ mưu sĩ Đông Ngô đều chủ trương "hàng thì dễ im, đánh thì khó thắng". Trước vấn đề kháng Tào, Tôn Quyền vẫn còn do dự: vừa ko muốn chịu áp chế của Tào tháo dỡ, lại sợ không đánh nổi quân giặc đông. vì vậy để hình thành liên minh Tôn-Lưu, điều chính yếu nhất là phải thuyết phục Tôn Quyền kháng Tào.
Trong Tam quốc diễn nghĩa, thuyết phục Tôn Quyền không phải là dễ, mưu sĩ tâm phúc của Tôn Quyền là Lỗ Túc khuyên Tôn Quyền rằng: "Mọi người, người nào cũng với thể hàng Tào tháo được, duy có tướng quân thì không hàng được. Như Lỗ Túc này mà hàng, thì tháo phong cho khiến cho quan, áo gấm về làng, mà cũng chẳng phải mất đất đai gì cả. Tướng quân mà hàng Tào thì về đâu? Chức tước bất quá phong hầu là cộng, xe một cỗ, ngựa 1 con, tôi đòi vài ba người, muốn ngồi ngoảnh mặt về nam mà xưng cô [2] với còn được nữa không?" Lời của Lỗ Túc mặc dù đã động tới chỗ tự ái và khiến cho Tôn Quyền rất xúc động, nhưng vẫn chưa đánh tan được sự lừng khừng của Tôn Quyền.
khi Tôn Quyền nghe có Ngọa Long tiên sinh đến Đông Ngô, liền nghĩ ngay đến hỏi kế Gia Cát Lượng. Nhưng trong cuộc hội kiến, Tôn Quyền lại dẫn một đám mưu thần Đông Ngô đến, vừa cho Gia Cát Lượng thấy Giang Đông cũng sở hữu người tài, lại xem Gia Cát Lượng có thể thuyết phục các người chủ trương đầu hàng hay ko. trong khoảng Đó dẫn đến cuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng và đám quần Nho. Trong trận đấu trí này, Gia Cát Lượng mạnh mẽ biện giải lúc bị vặn vẹo, hoặc dẫn ra điển cố, hoặc mượn cổ dụ kim, hoặc lấy tỉ dụ Lưu Bị thắng Tào túa, làm các người căn vặn hoặc cứng họng, hoặc chỉ biết ngồi yên và cảm thấy hổ ngươi.
Thuyết phục của Gia Cát Lượng mang Tôn Quyền là trước thì kể khích, sau mới khuyên lơn. Tôn Quyền sợ quân Tào đa dạng, Khổng Minh càng phóng đại Tào tháo dỡ binh phổ quát tướng nhiều năm kinh nghiệm, lại khuyên Tôn Quyền đừng đánh mà hãy sớm ngoảnh mặt về phương Bắc mà hàng. Tôn Quyền nói: "Nếu quả như lời ông, thì sao Lưu Dự Châu không hàng Tào đi?" Khổng Minh đáp: "Ngày xưa Điền Hoành [three] là một tráng sĩ nước Tề còn biết giữ nghĩa không chịu nhục, huống chi Lưu Dự Châu là tôn thân nhà Hán, anh hùng lừng lẫy trên đời, kẻ sĩ thảy đều trông chờ. Việc không xong là bởi trời, với đâu lại chịu quỵ luỵ người ta?" Tôn Quyền nghe Khổng Minh nhắc xong, nét mặt hầm hầm, rũ áo đứng dậy, lui vào nhà sau. các quan cùng tủm tỉm cười và giải tán. Họ đâu biết Khổng Minh đang khích ý chí đế vương của Tôn Quyền, nên lúc Tôn Quyền nghe Lỗ Túc nói Khổng Minh có diệu kế phá Tào, Tôn Quyền vội đổi giận làm cho vui và đi hỏi ngay. Tôn Quyền hỏi: "Tào túa vốn chỉ ghét Lã Bố, Lưu Biểu, Viên Thiệu, Viên Thuật, Lưu Dự Châu với tôi mà thôi. Nay đã trừ được cả, duy chỉ còn Dự Châu mang tôi. Tôi không thể đem cả nước Ngô dâng cho người ta được. Kế của tôi đã quyết, nhưng khi Lưu Dự Châu tạo điều kiện cho thì cũng không người nào đương nổi được Tào dỡ bây giờ. Mà Dự Châu lại vừa mới thua trận, làm cho thế nào mà chống được nạn này". Khổng Minh đáp: "Dự Châu tuy mới thua, nhưng Quan Vân Trường còn thống lĩnh hàng vạn tinh binh; Lưu Kỳ ở Giang Hạ cũng với chừng vạn binh sĩ. Quân Tào tháo dỡ từ xa tới, tất cũng mỏi mệt; mới đây, lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm 1 ngày, khác nào nỏ cứng giương lên đã đuối sức, chưa chắc bắn thủng được mảnh lụa mỏng. Vả lại người phương bắc không quen đánh thuỷ; quân dân ở Kinh Châu gặp thế bí phải phục Tào, chớ ko phải là tự nguyện. Nay tướng quân thật muốn đồng tâm hiệp lực sở hữu Dự Châu, thì làm gì ko phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được. cơ hội được thua, chỉ trong lúc này, xin tướng quân hãy nghĩ cho kỹ mà quyết đi!" Quyền mừng lắm, nói: "Mấy lời của tiên sinh, thật đã làm cho sáng mắt tôi. Ý tôi đã quyết, không còn hồ nghi gì nữa". Ngay hôm ấy, Tôn Quyền thảo luận đựng quân để cùng đi phá Tào dỡ. Đây chính là hạ tầng ban đầu cho liên minh Tôn-Lưu sau này.
Từ khóa: Tam quoc dien nghia.
